Vereffening: wat is het? Stappenplan voor vereffenaar

Vereniging van Erfrecht Advocaten nederland

Regelmatig krijgen we de vraag: “wat is een vereffening?”. In dit artikel zetten we het op een rij. Ook delen we een stappenplan voor vereffenaars. Liever directe hulp bij dit complexe onderwerp? Onze VEAN-erkende erfrecht advocaat helpt u graag. Bel voor vrijblijvend advies: 085 06 00 540.

Laten we beginnen bij de vraag: wat is een vereffening? Een vereffening lijkt op het afwikkelen van een faillissement door een curator. Verschil is dat de aanleiding voor de vereffening geen faillissement aanvraag is, maar een overlijden.

Tussen curator en vereffenaar

In een faillissementssituatie wordt er een verzoekschrift ingediend door crediteuren bij de rechtbank. Zij vragen een faillissement uit te spreken en om een curator te benoemen. De curator treedt daarna op voor de schuldeisers. Hij moet ervoor zorgen dat vorderingen – waar mogelijk – volledig worden voldaan. Dit lukt niet altijd, maar de intentie is er wel.

Bij een vereffening is de werkwijze van de vereffenaar (die een zelfde rol speelt als de curator) anders. De eerste intentie is om de nalatenschap klaar te maken voor verdeling onder de erfgenamen. Dit gebeurt in verschillende fases: de omvang van de nalatenschap wordt in kaart gebracht en evt. schulden worden afgelost. Zijn alle schuldeisers betaald? Dan kan het restant van de nalatenschap worden verdeeld onder de erfgenamen.

Tijd voor de vraag: wie is de vereffenaar?

Dit is een vraag met een eenvoudig antwoord. Als iemand overlijdt, dan hebben de erfgenamen drie keuzemogelijkeden. Ze kunnen de nalatenschap:

zuiver aanvaarden
beneficiair aanvaarden of
verwerpen.

Het is nagenoeg altijd verstandig om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Zo voorkomt u dat erfgenamen aansprakelijk worden gesteld in privé vermogen voor (soms onverwachte) schulden van de erflater.

Wordt er beneficiair aanvaard door één of meerdere erfgenamen? Dan moet de nalatenschap worden vereffend.

Op deze regel zijn twee uitzonderingen mogelijk.

is in het testament een executeur benoemd? En zijn de baten van de nalatenschap hoger dan de schulden? Dan hoeft er niet te worden vereffend.
wil de langstlevende partner de nalatenschap niet beneficiair aanvaarden, maar de kinderen wel? Ook dan hoeft er geen vereffening plaats te vinden.

Vereffening in uitvoering

Als er wel sprake is van een vereffening, dan moeten de erfgenamen gezamenlijk de nalatenschap vereffenen. Daarbij is het eerst van belang dat alle schulden binnen de nalatenschap worden betaald. Na betaling moet de nalatenschap voor verdeling gereed worden gemaakt. Let op: de vereffenaars mogen dus niet zelf de verdeling verzorgen. Ze gaan puur over de voorbereiding op verdeling.

Hoe start de vereffening?

Op het moment dat de nalatenschap beneficiair is aanvaard (door middel van het indienen van een verklaring bij het boedelregister van de rechtbank waar erflater zijn laatste woonplaats had) dan zijn de erfgenamen automatisch de vereffenaars.

De erfgenamen/vereffenaars moeten vervolgens aan een aantal verplichtingen voldoen. Als de nalatenschap negatief is, dan moeten zijn daarvan bijvoorbeeld melding maken bij de kantonrechter. De kantonrechter kan dan besluiten of deze melding voldoende is dan wel dat er aanvullende voorwaarden worden gesteld waaraan de vereffenaars moeten voldoen.

De kantonechter kan bijvoorbeeld de erfgenamen verplichten om alle schuldeisers op te roepen om hun vordering bij de vereffenaars in te dienen. Ook kan hen de verplichting worden opgelegd om zo spoedig mogelijk een lijst van de erkende en betwiste vorderingen te deponeren op het kantoor van de boedelnotaris (of als deze ontbreekt: bij de griffie van de rechtbank).

Gratis intake

Heeft u een erfrechtvraagstuk? Dan kunt u bij Erfrechtshulp.nl vertrouwen op een ervaren en gespecialiseerde advocaat die uw belangen behartigt. Neem contact op voor een gratis intake.

gratis intake

Afronding van de vereffening

Aan het einde van de vereffening is er volledig zicht op wat wel en niet tot de nalatenschap behoort. Erfgenamen / vereffenaars kunnen nu worden verplicht om een rekening en verantwoording en een uitdelingslijst op het kantoor van de boedelnotaris beschikbaar te stellen. Is er geen boedelnotaris? Dan geldt ook nu de griffie van de rechtbank als alternatief.

De bekende schuldeisers moeten worden geïnformeerd over het overzicht van de nalatenschap. Ook moet er een aantekening worden gemaakt in de Staatscourant.
Is de uitdelingslijst gedeponeerd? Dan kunnen de crediteuren binnen één maand bezwaar aantekenen tegen de uitdelingslijst.

De rechtbank zal vervolgens over de bezwaren beslissen. Zo kan het voorkomen dat een vordering die door de erfgenamen/vereffenaars is afgewezen, alsnog wordt erkend.

Pas na de uitspraak van de rechtbank kan er een nieuwe uitdelingslijst worden gedeponeerd.

Verdeling nalatenschap

De vereffenaars mogen tijdens het traject van de vereffening de nalatenschap niet verdelen. Er mag pas worden verdeeld als de definitieve uitdelingslijst beschikbaar is.

Als u beneficiair aanvaardt, dan is het belangrijk de geldende spelregels in acht te nemen. Deze spelregels kunt u onder andere vinden in de richtlijn Vereffening nalatenschap. Bij twijfel is het verstandig om een afspraak te maken met een erfrecht advocaat.

Als de erfgenamen/vereffenaars hun taak om welke reden niet kunnen of willen uitvoeren, dan kunnen zij een verzoekschrift indienen bij de rechtbank om een professionele vereffenaar te laten benoemen. Erfrechtshulp helpt u hier graag bij.

Stappenplan: wat moet een professionele vereffenaar doen

Hoe gaat u te werk wanneer een nalatenschap moet worden vereffend? U kunt dit zelf verzorgen, maar u kunt ook kiezen voor een professionele vereffenaar.

De keuze voor een professional is verstandig bij een complexe nalatenschap, bij bewindvoering of wanneer er spanning bestaat tussen de erfgenamen. Is dit het geval? Dan kunt u een verzoekschrift indienen bij de rechtbank om een professionele vereffenaar te benoemen.

U kunt zelf een professionele vereffenaar voordragen. De ervaren VEAN-advocaat mr Jan Damstra van Erfrechtshulp geldt als specialist op dit terrein. Plan vrijblijvend een intakegesprek om de mogelijkheden te verkennen: 085 06 00 540.

We zetten nu op een rij wat de taken van de vereffenaar zijn na benoeming door de rechtbank. De benoeming zal plaatsvinden door middel van een beschikking. De griffie van de rechtbank schrijft deze beschikking in het boedelregister in.

De vereffenaar zal vervolgens zijn benoeming moeten publiceren in de Staatscourant. Ook moet de vereffenaar een verzoekschrift indienen bij de kantonrechter. In dit verzoekschrift wordt aan de kantonrechter een termijn gevraagd te bepalen waarbinnen schuldeisers van de nalatenschap zich kunnen melden.

De vervolgstappen van de vereffenaar:

de nalatenschap inventariseren en beheren;
het vermogen van de nalatenschap voor zover nodig te gelden maken / liquideren;
erkening en verantwoording afleggen en een uitdelingslijst deponeren bij de rechtbank;
betaling van schuldeisers wanneer de uitdelingslijst definitief is en
tot slot het ter beschikking stellen van het overschot van de nalatenschap aan de erfgenamen.

De vereffenaar mag het overschot niet direct onder de erfgenamen verdelen, tenzij de erfgenamen dit vragen.

Een nadere toelichting van de stappen:

Fase 1: Beheren en inventariseren

Het eerste wat de vereffenaar zal doen is toegang verkrijgen tot de administratie van erflater. Dit is de basis voor de inventarisatie. De vereffenaar heeft recht op de administratie. Zo zal de vereffenaar (als hij niet over de volledige administratie beschikt) bij banken de bankafschriften opvragen en bij de Belastingdienst de IB aangiftes. Als er verzekeringen moeten worden opgezegd, dan zal hij dat ook doen. De vereffenaar krijgt met de beschikking van zijn benoeming overal toegang toe.

Zoals opgemerkt zal de vereffenaar alle schuldeisers moeten oproepen. De bekende schuldeisers zal hij moeten aanschrijven. Schuldeisers kunnen natuurlijk ook zelf een vordering bij de vereffenaar indienen.

De bekende schuldeisers die in het testament staan vermeld, zoals de legatarissen en de legitimarissen zijn direct bekend. Een legitimaris moet natuurlijk wel een beroep doen op zijn legitieme. Zo lang hij daar geen beroep op heeft gedaan (binnen de vervaltermijn van vijf jaar) zal hij geen rechten aan zijn legitieme kunnen ontlenen.

Niet bekende schuldeisers worden in de staatscourant opgeroepen.

In deze eerste fase zal de vereffenaar ook een boedelbeschrijving opstellen. De boedelbeschrijving is geen inboedelbeschrijving zoals vaak wordt gedacht. Een boedelbeschrijving is een overzicht van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap. Als alle schuldeisers bekend zijn dan zal hij daarvan een lijst opstellen. De vereffenaar zal deze lijst met de boedelbeschrijving ter inzage leggen bij de griffie van de rechtbank.

Het spreekt voor zich dat de vereffenaar ook de laatste aangifte IB zal verzorgen en de aangifte voor de erfbelasting.

Fase 2: te gelden maken van het vermogen

In de tweede fase zal de vereffenaar bijvoorbeeld roerende of onroerende zaken van de nalatenschap gaan verkopen, voor zover dat nodig is om de schulden van de nalatenschap te betalen. Voor de vereffenaar is het verstandig om daarover overleg te hebben met de erfgenamen. De vereffenaar heeft wel het beslissende woord.

Erfgenamen zijn natuurlijk niet overgeleverd aan de grillen van de vereffenaar. Als de erfgenamen bezwaar maken tegen het handelen van de vereffenaar om een bepaald goed te verkopen dan kunnen de erfgenamen zich wenden tot de kantonrechter, zodat de kantonrechter zich kan uitlaten over het handelen van de vereffenaar.

Het komt regelmatig voor dat crediteuren beslagen hebben gelegd op bijvoorbeeld rekeningen of onroerende zaken. In een faillissementssituatie komt door het uitspreken van een faillissement alle beslagen te vervallen. Dat is in een vereffening niet zo. De vereffenaar zal zich alsdan tot de kantonrechter moeten wenden om het beslag opgeheven te krijgen.

Fase 3: rekening en verantwoording afleggen

In de wet staat dat de vereffenaar verplicht is om binnen zes maanden nadat alle vorderingen door de crediteuren zijn ingediend rekening en verantwoording af te leggen bij de griffie van de rechtbank. Deze termijn kan door de vereffenaar worden verlengd. Daartoe dient hij een verzoekschrift in bij de kantonrechter.

Vervolgens zal de vereffenaar een uitdelingslijst moeten opstellen. Deze uitdelingslijst zal samen met de rekening en verantwoording worden gedeponeerd bij de griffie van de rechtbank. De crediteuren krijgen dan vier weken de tijd nadat deze deponering heeft plaatsgevonden om verzet aan te tekenen tegen de lijst, dat wil zeggen tegen het besluit van de vereffenaar om bijvoorbeeld hun vordering niet te erkennen.

Fase 4 schuldeisers betalen

Als de uitdelingslijst definitief zal zijn geworden dan zal de vereffenaar uit het saldo dat resteert alle schuldeisers geheel dan wel gedeeltelijk gaan betalen.

Fase 5: ter beschikking stellen saldo nalatenschap aan de erfgenamen

Indien alle schuldeisers en de kosten van vereffening zijn betaald, dan zal de vereffenaar het saldo van de ervenrekening ter beschikking stellen aan de erfgenamen. De erfgenamen zullen het saldo dan gezamenlijk moeten gaan verdelen. In de praktijk komt het regelmatig voor dat de erfgenamen twisten over de juiste verdeling. Het is dan verstandig dat de erfgenamen aan de vereffenaar vragen of deze (als vervolg op de vereffening) het saldo onder de erfgenamen wil verdelen.

Erfrecht advocaat

Wilt u een erfrecht advocaat inschakelen om u te helpen bij een conflict rondom de erfenis? Mr. Jan Damstra zet graag alle juridische mogelijkheden voor u op een rij.

contact opnemen