Testament na tweede huwelijk: wat zijn de aandachtspunten?

Vereniging van Erfrecht Advocaten nederland

In een testament legt een erflater vast hoe (en door wie) een nalatenschap moet worden afgewikkeld. Dit geeft vaak duidelijkheid. Maar soms ontstaat er discussie: beschrijft het testament werkelijk de wens van de erflater? Of is de inhoud van het testament door de tijd ingehaald? Op dit terrein bestaat sinds 10 november 2023 nieuwe jurisprudentie.

In het testament zijn verschillende zaken vastgelegd. Zo kan een executeur voor de afhandeling van de nalatenschap worden aangewezen. Ook is vaak vastgelegd wie welke eigendommen erft. Een testament kan ook clausules bevatten. Het gaat dan over de omgang met bijvoorbeeld rampen, voogdij en bewind.

Opnieuw gehuwd & ruimte voor twijfel

Soms ontstaat er discussie over hoe een testament moet worden uitgelegd. In de rechtspraktijk zien we veel problemen wanneer bijvoorbeeld vader of moeder met een nieuwe partner in het huwelijk is getreden. In veel gevallen vergeet de huwelijkspartner daarna het testament aan te passen of herroepen. Er is dan sprake van een vergeten testament.

Het komt ook voor dat de nieuwe echtgenoten kiezen voor een gelijkluidend testament. In zo’n testament zijn alle kinderen en stiefkinderen gelijk. Als één van de partners komt te overlijden, dan zijn zowel kinderen als stiefkinderen voor een gelijk deel erfgenaam.

Testament: aandachtspunt bij tweede huwelijk

Maar wat gebeurt er als partner I komt te overlijden en partner II vervolgens kiest voor een wijziging van het eigen testament, bijvoorbeeld door stiefkinderen uit te sluiten? De kinderen van partner I staan dan met lege handen. Is dat de bedoeling geweest?

Aanpassing van de jurisprudentie

Tot 10 november 2023 was de jurisprudentie over dit onderwerp duidelijk. Bij de uitleg van een testament werd geen rekening gehouden met toekomstige omstandigheden. Het was alleen relevant om te bepalen: welke feiten en omstandigheden hebben zich voorgedaan in de aanloop naar of tijdens het opstellen van het testament?

Deze regel was helder. Maar het leidde met regelmaat tot onwenselijke en vaak oneerlijke situaties.

Daarom heeft de Hoge Raad een aanpassing gedaan in de uitleg van testamenten. Dit is een belangrijke ontwikkeling. Voortaan is niet alleen relevant wat speelt voor en tijdens het opstellen van het testament. Ook de feiten en omstandigheden die zich daarna voordoen worden meegewogen.

Met andere woorden: ook als een erflater in het testament geen rekening heeft gehouden met toekomstige omstandigheden, dan kan bij de uitleg van een testament daar toch rekening mee worden gehouden.

Aanleiding voor de aanpassing

De aanleiding voor de keuze van de Hoge Raad is een even schrijnend, als alledaags vraagstuk. Waar draait het om?

een man (erflater) had een testament laten opstellen
in het testament werd de echtgenote tot executeur en erfgenaam benoemd
er was een clausule: wanneer het huwelijk op de sterfdag zou zijn ontbonden, dan werd de broer van de erflater tot erfgenaam benoemd.

Een helder testament, maar een aantal ontwikkelingen plaatsen het in een ander daglicht. Wat gebeurde:

de erflater en echtgenote gingen scheiden
zo wees het testament de broer als enige erfgenaam aan
maar de erflater kiest er na de echtscheiding voor opnieuw te trouwen. Samen met de nieuwe partner krijgt hij ook kinderen
de erflater bezoekt de notaris om een nieuw testament op te stellen
maar voor het passeren van het testamtent komt hij te overlijden

De uitspraak

Tijdens een eerste rechtzaak hield het gerechtshof vast aan de gebruikelijke jurisprudentie. Volgens deze uitleg erft de broer alles, en blijven echtgenote en kinderen zonder nalatenschap achter.

Het Hof hield dus geen rekening met de situatie dat de erflater inmiddels opnieuw getrouwd was en zou vergeten om het testament te laten aanpassen.

Bij het hoger beroep heeft de Hoge Raad wel met deze ontwikkeling rekening gehouden. De Hoge Raad heeft – voor het eerst – beslist dat bij het redigeren van een testament ook rekening moet worden gehouden met feiten en omstandigheden die zich na het opstellen van het testament hebben voorgedaan.

Dit is een belangrijke uitspraak voor veel mensen. Voortaan kan de bij de erflater bestaande verwachting over de toekomst bij de uitleg van een testament worden betrokken.

Uit de feiten en omstandigheden moet natuurlijk wel blijken dat erflater (omdat hij van de oude situatie op de hoogte was) niet gewild zou hebben dat de broer aan het oude testament rechten kon ontlenen.

In de beschreven casus is dit duidelijk. Het concept testament van de erflater laat zien dat hij wilde nalaten aan nieuwe echtgenote en kinderen.

Veelvoorkomend probleem

Helaas komen discussies rondom de uitleg van testamenten vaak voor. Zeker bij samengestelde gezinnen. Ervaart u problemen of wilt u juist problemen voorkomen? Stem af met een erfrecht advocaat voor advies op maat.

Erfrecht advocaat

Wilt u een erfrecht advocaat inschakelen om u te helpen bij een conflict rondom de erfenis? Mr. Jan Damstra zet graag alle juridische mogelijkheden voor u op een rij.

contact opnemen