Erfbelasting & nalatenschap
Erfbelasting is de belasting die de fiscus heft over nalatenschappen. De fiscus berekent het bedrag van de erfbelasting op basis van de waarde van de nalatenschap. Ook eventuele schulden horen hier bij.
U moet volgens de Nederlandse wet erfbelasting betalen als u erft van iemand die:
- de Nederlandse identiteit heeft;
- in Nederland woont, of;
- korter dan tien jaar geleden in Nederland heeft gewoond.
| Hoe hoog is de erfbelasting? De hoogte van uw erfbelasting hangt in de basis van twee factoren af: 1. Wat de waarde is van wat u erft; 2. Wat uw relatie tot de overledene is, dit in verband met eventuele vrijstellingen. |
De waarde van de erfenis
Meer dan geld alleen
Belastingtarieven zijn percentages. U betaalt dus een percentage belasting over de waarde van de nalatenschap die u ontvangt.
Een nalatenschap hoeft natuurlijk niet alleen maar te bestaan uit geld. Kunst, aandelen, sieraden en andere items kunnen ook deel uitmaken van een nalatenschap. Ook schulden kunnen deel uitmaken van de nalatenschap.
Bloot eigendom en vruchtgebruik
Daarnaast kan de overledene (een deel van) de nalatenschap hebben gesplitst in bloot eigendom en het vruchtgebruik ervan: eigenaar zijn (maar er niets mee mogen) en het niet eigenaar zijn maar het wel mogen gebruiken. (Zoals: wonen in een huis dat geen eigendom is.)
Dit soort regels maakt het waarderen van een nalatenschap tot een lastige opgave.
Erfbelasting en een legaat
Als u een legaat krijgt uit een nalatenschap, dan bent u een legataris. Afhankelijk van het legaat, moet u wel of geen erfbelasting betalen. Als uw legaat ‘vrij van recht’ is, betaalt u zelf geen erfbelasting. Deze belasting moet dan uit de erfenis betaald worden.
Is het legaat niet vrij van recht? Dan kan het zijn dat u wel erfbelasting moet betalen. Dit bedrag is afhankelijk van de hoogte van de waarde van het legaat en uw relatie tot de overledene (zoals eerder besproken).
Als er een executeur is die de nalatenschap financieel afhandelt, dan verzorgt deze de erfbelasting namens alle erfgenamen.
Is er geen executeur? Dan moet u zelf de aangifte doen bij de Belastingdienst.
Groepen voor erfbelasting
De erfbelasting maakt onderscheid tussen verschillende groepen:
- Partners en kinderen
- Kleinkinderen en verdere afstammelingen
- Overig
De partners en kinderen betalen het laagste tarief erfbelasting. De kleinkinderen en verdere afstammelingen betalen wat meer en de categorie overig betaalt het meest. Hieronder vallen dus ook opa’s en oma’s, broers en zussen. Deze groepen zijn hetzelfde als voor schenkbelasting.
Schijven erfbelasting
De Belastingdienst werkt met belastingtarieven en met vrijstellingen. We starten met een toelichting op tarieven. Daarna behandelen we het onderwerp: vrijstellingen.
Bij de erfbelasting gelden twee belastingschijven. Tot een specifiek grensbedrag geldt een relatief laag tarief. Boven het grensbedrag is een hoger tarief van toepassing.
Omdat elk jaar de getallen anders kunnen zijn, publiceren wij de belastingtarieven hier niet. We verwijzen u voor de actuele cijfers door naar de Rijksoverheid – Tarieven erfbelasting.
Vermijden van erfbelasting
Als u de percentages voor erfbelasting bekijkt, dan ontdekt u dat de belasting aardig kan oplopen.
Wilt u dit voorkomen? Door al bij het opstellen van een testament rekening te houden met toekomstige erfbelasting kunt u de belastingdruk beperken. Dit kan bijvoorbeeld door schenkingen te doen bij leven of de groep erfgenamen te vergroten.
Raadpleeg hiervoor een financieel adviseur om alle mogelijkheden in uw situatie door te nemen.
Bedrijfsopvolgingsregeling
Als u een bedrijf erft, dan kunt u via de bedrijfsopvolgingsregeling vrijgesteld worden van erfbelasting. Er zijn natuurlijk wel een aantal voorwaarden waar u aan moet voldoen. Zo moet het een actieve onderneming zijn en moet de overledene minstens één jaar de eigenaar zijn geweest. Als opvolger moet u de bedrijfsactiviteiten minstens vijf jaar continueren.
Lees voor meer informatie het artikel ‘Bedrijfsopvolgingsregeling: wat u moet weten’.
Tweetrapsmaking
Voor ouders met kinderen kan een testament met tweetrapsmaking interessant zijn om de heffing van erfbelasting te voorkomen.
| Met een tweetrapsmaking kan de opsteller van het testament de erfenis twee keer vergeven. De eerste keer bijvoorbeeld aan de partner. Deze kan giften doen aan de kinderen, zodat de erfenis kleiner wordt. Als de langstlevende partner uiteindelijk overlijdt, is de erfenis voor de kinderen dusdanig kleiner dat er minder erfbelasting hoeft te worden betaald. |
Deze strategie is niet altijd gunstig in de praktijk. Win advies in bij een financieel adviseur.
Vrijstellingen
Een vrijstelling is een bedrag waarover u geen belasting hoeft te betalen.
De euro’s waar u wél belasting over gaat betalen, beginnen pas te tellen wanneer u uw vrijstelling volledig benut heeft. Waar ligt de grens tussen wel en niet betalen? Dat verschilt.
Voor de vrijstellingen op de erfbelasting zijn er verschillende groepen. Elke groep heeft een ander bedrag tot aan waar zij belastingvrij kunnen erven. Dit kan jaarlijks wijzigen. We verwijzen u voor de actuele vrijstellingen door naar Rijksoverheid – Tarieven vrijstelling erfbelasting.
Vrijstellingen voor partners
U heeft als echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonende partner (onder bepaalde voorwaarden, die we hieronder bespreken), de grootste vrijstelling. Als u meer erft dan de vrijstelling, moet u aangifte bij de Belastingdienst doen. Ook hierover later meer.
Beide partners zijn erfgenaam – meer vrijstelling?
Zowel u en uw partner zijn allebei als erfgenaam benoemd zijn een testament. De Belastingdienst ziet u als één erfgenaam. Dat betekent dat over het bedrag dat u gezamenlijk erft, eerst de vrijstelling en daarna belasting gaat. U krijgt dus niet twee keer afzonderlijk vrijstelling.
Hoeveel belasting of vrijstelling krijgt u? De Belastingdienst rekent dit uit aan de hand van de partner die het nauwst verwant was aan de overledene.
Definitie partnerschap
Financiële voordelen
Als u van uw partner erft, dan betaalt u minder erfbelasting dan andere erfgenamen. En als beide partners als erfgenaam benoemd zijn, dan worden ze voor de Belastingdienst als één erfgenaam gezien. Het is dus voor de financiën goed te weten in welke categorie u valt.
Gehuwd of geregistreerd
Personen die:
- met elkaar getrouwd zijn;
- een geregistreerd partnerschap hebben;
vallen voor de Belastingdienst direct in de categorie ‘partner’. Als een koppel niet getrouwd is en geen geregistreerd partnerschap heeft, hoe zit het dan voor hen?
Niet gehuwd of geregistreerd
Onder bepaalde voorwaarden ziet de Belastingdienst hen ook als partners. De Belastingdienst omschrijft deze voorwaarden op hun website. De voorwaarden moeten aanwezig zijn in de afgelopen zes maanden voor het overlijden van de persoon van wie u erft.
- Beiden zijn 18+;
- Beiden zijn niet al getrouwd of als partners geregistreerd met een ander;
- Beiden zijn geen bloedverwanten in de rechte lijn, zoals (groot)ouders met (klein)kinderen;
- Beiden staan op hetzelfde adres ingeschreven (in de BRP of vergelijkbaar in het buitenland).
Een andere voorwaarde is dat er een notarieel samenlevingscontract is opgesteld. Voldoet u aan alle voorwaarden, maar heeft u geen contract? Om dan toch als partners te worden gezien, moet u minstens vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven. Als u gedwongen niet meer samenwoont (bijvoorbeeld vanwege een verblijv in een verpleeghuis) dan kan de Belastingdienst u toch als partners zien.
Bekijk voor voorbeelden de site van de Belastingdienst.
Scheiding
Zijn echtgenoten officieel van tafel en bed gescheiden? Dan beschouwt de Belastingdienst hen niet als partners voor de erfbelasting.
Is er een verzoek gedaan om het huwelijk of geregistreerd partnerschap te ontbinden? Dan bent u nog wel partner voor de erfbelasting.
Huwelijkse voorwaarden omzetten
Om erfbelasting te besparen zetten sommige echtparen hun huwelijkse voorwaarden om naar gemeenschap van goederen. Dit is soms gunstig, omdat u dan al eigenaar bent van de helft van wat anders uw ‘erfenis’ zou zijn.
Laat u wel goed informeren als u deze optie overweegt. In sommige gevallen kan zo’n omzetting ook als een gift (met verplichting tot schenkbelasting) tellen.
Vrijstellingen voor anderen
Behalve voor partners zijn er ook andere erfgenamen die vrijstelling op de erfbelasting krijgen. U zag ze misschien al staan in de tabel met vrijstellingen. Hieronder bespreken we een aantal specifieke gevallen.
Stief-en pleegkinderen
Als er geen testament is, dan zijn stief- en pleegkinderen geen erfgenamen volgens de wet. Als zij in het testament wel tot erfgenaam zijn benoemd en zijn gelijkgesteld aan de eigen kinderen, dan vallen ze wel in de categorie ‘kinderen’.
Voor pleegkinderen is er een extra voorwaarde: voor hun 21e moeten ze minstens vijf jaar zijn onderhouden en opgevoed door de erflatende pleegouder.
Gehandicapte kinderen
Gehandicapte kinderen kunnen in aanmerking komen voor een grotere vrijstelling. Hierdoor geldt een lager tarief voor de erfbelasting. Er zijn twee voorwaarden waar aan moeten worden voldaan:
- Het gehandicapte kind werd voor (meer dan) de helft onderhouden door de overleden ouder.
- Het gehandicapte kind kan de aankomende drie jaar niet de helft verdienen van wat een gezond persoon van vergelijkbare leeftijd zou verdienen in dezelfde situatie; iemand die hetzelfde werk doet of ook werkloos is met een uitkering. U leest dit terug op de website van de Belastingdienst.
Het goede doel
Erfbelasting opgeven
De Belastingdienst zal bij de afhandeling van erfbelasting vragen om een contactpersoon. Dit kan de langstlevende partner zijn, de executeur of iemand die de erfgenamen gezamenlijk benoemen.
De contactpersoon zal van de Belastingdienst de uitnodiging ontvangen om de aangifte voor de erfbelasting te doen. Meestal gebeurt dit digitaal.
De contactpersoon kan namens alle erfgenamen aangifte doen. Het is van belang dat alle adresgegevens en BSN van erfgenamen beschikbaar zijn. Het kan ook zijn dat de erfgenamen ieder afzonderlijk aangifte willen doen.
Als u aangifte gaat doen en de overledene heeft een testament, neem dat er dan bij. U zult vanaf dit punt veel vragen moeten invullen. De inhoud van het testament helpt u daarbij. Enkele thema’s in de aangifte zijn:
- Wie zijn de erfgenamen, voor welke breuk en namens wie van hen doet u aangifte?
- Was de overledene gehuwd of alleenstaand. Let op! Als de overledene eerder wel getrouwd was, maar zijn of haar partner is al eerder overleden, dan moet hier worden ingevuld dat de overledene alleenstaand was. Het gaat namelijk over het moment van overlijden.
- Welke onroerende zaken had de overledene? U moet dan de WOZ-waarde van de woning opgeven, en de leegwaarderatio van woningen die verhuurd werden, bijvoorbeeld recreatiewoningen. Het leegwaarderatio is een percentage van de WOZ-waarde.
- Wat is de waarde van de inboedel? Wat is de marktwaarde van oa de muntenverzameling, de schilderijen, meubels, de wasmachine etc. en andere items die bij de inboedel horen? Waardevolle spullen kunt u laten taxeren.
- Bankzaken en cash geld, de waarde van effecten op de dat van overlijden, de kosten van de uitvaart, schulden, en meer.
Let erop: u heeft een aantal maanden de tijd om de aangifte erfbelasting te doen. Zorg dat u er niet te lang mee wacht. Als u te laat bent, kan de Belastingdienst rente rekenen en bent u duurder uit.
Haalt u de termijn niet? Dan kunt u uitstel aanvragen. U leest hier hoe u dat doet.
Betalen erfbelasting
Is er een executeur, dan betaalt deze namens alle erfgenamen de erfbelasting. De erfgenamen die belasting verschuldigd zijn, kunnen ook bepalen of zij ieder voor zich betalen.
Uitstel betaling
U weet dat u had moeten betalen, maar deed het niet. U kunt een boete krijgen. Dit is een percentage over de erfbelasting die u verschuldigd bent. De hoogte van het percentage hangt af van een aantal factoren, zoals:
Gratis intake
Heeft u een erfrechtvraagstuk? Dan kunt u bij Erfrechtshulp.nl vertrouwen op een ervaren en gespecialiseerde advocaat die uw belangen behartigt. Neem contact op voor een gratis intake.
Invloed op andere belastingen
Een erfenis kan van invloed zijn op uw totale financiële situatie. Misschien erft u opeens een woning, het vruchtgebruik ervan of een som geld. Dit kan betekenen dat u ook meer inkomstenbelasting gaat betalen.
Op de site van de Rijksoverheid ziet u wat u moet opgeven voor de inkomstenbelastingen.
