Testament tweetrapsmaking: moet je jaarlijks opgave doen?

Testamenten voor het verdelen van de erfenis zijn er in allerlei vormen en maten. Eén ervan is de zogenoemde tweetrapsmaking. Daarin is opgesteld dat de langstlevende partner (de bezwaarde) recht heeft op de erfenis en wanneer deze komt te overlijden het restant van de nalatenschap toevalt aan de kinderen (de verwachters). In dit testament staat ook dat verwachters recht hebben op enige controle over de bezwaarde. De langstlevende moet bijvoorbeeld na overlijden van de erflater een nauwkeurige boedelbeschrijving laten maken. Ook mogen de kinderen jaarlijks inzage krijgen op welke wijze de bezwaarde de nalatenschap gebruikt. Zo weten de verwachters wat er nog aanwezig is als de bezwaarde komt te overlijden.

Jaarlijks opgave doen

De bezwaarde kan enkel en alleen het vruchtgebruik  hebben op het gehele vermogen. In sommige gevallen mag hij ook de nalatenschap verteren en onvoorwaardelijk vervreemden. In een recente uitspraak heeft de rechtbank Gelderland zich gebogen over de vraag of de bezwaarde verplicht is om jaarlijks opgave te doen zoals hierboven omschreven. Het ging om de volgende casus. Het testament van A bevat een tweetrapsmaking, waarin zijn echtgenoot B als bezwaarde is aangewezen en zijn stiefkinderen X, Y en Z als verwachters. De stiefkinderen hebben hun stiefmoeder B gedagvaard.

Zaakvervanging

De rechtbank heeft geoordeeld dat stiefmoeder B verplicht is om jaarlijks opgave te doen. Deze bepaling is van groot belang als B de nalatenschap mag verteren of vervreemden. Stel dat er bijvoorbeeld een woning zit in de nalatenschap aan B en B verkoopt het huis en koopt een nieuwe woning aan. De nieuwe woning treedt als het ware in de plaats van de oude woning en in dat geval is er sprake van zaakvervanging. Deze jaarlijkse opgave is van groot belang voor een beter inzicht bij welke goederen er zaakvervanging heeft plaatsgevonden.
Schenkingen

In deze zaak mocht B geen schenkingen aan derden doen, behalve aan haar stiefkinderen X, Y en Z. De jaarlijkse opgave is ook van belang voor X, Y en Z om te weten of B schenkingen aan derden heeft gedaan. In de onderhavige uitspraak is stiefmoeder B veroordeeld om jaarlijks opgave te doen. In deze opgave dienen ook de huurpenningen die door B werden ontvangen uit een verhuurd pand te worden betrokken.
Dwangsom

Als u verwachter bent in een tweetrapstestament, dan is het van belang om de vinger aan de pols te houden. Indien de bezwaarde geen opgave wil doen dan kan dat via de rechter worden afgedwongen, desnoods onder dwang van een dwangsom. De rechtbank kan bijvoorbeeld een dwangsom opleggen van € 500.,- voor iedere dag dat de bezwaarde in gebreke blijft. Op deze manier zullen veel bezwaarden toch de opgave afleggen.

Heeft u vragen over dit onderwerp? Wij van Erfrechtshulp staan voor u klaar. Neem vrijblijvend contact met ons op.

Jan Damstra Erfrechtadvocaat

Mr Jan Damstra heeft meer dan 20 jaar ervaring als erfrechtadvocaat en vereffenaar. Hij deelt zijn kennis via Erfrechtshulp.nl.

See Full Bio

Erfrecht Vereffening Executeurs