Woordenlijst erfrecht en nalatenschap (A-Z)

In deze woordenlijst vindt u een alfabetisch overzicht van begrippen uit het erfrecht. Per term leest u een korte, praktische uitleg. Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact op voor persoonlijk advies.

Akte van erfrecht

Een akte van erfrecht is een notariële akte. Hierin staat wie de erfgenamen zijn na een overlijden en wie de nalatenschap mag afwikkelen. Een akte van erfrecht wordt opgesteld na het overlijden van een erflater. Het is bedoeld om inzicht te geven in:

• de nalatenschap
• de rechten van de erfgenamen (bijvoorbeeld rond het kindsdeel)
• de plichten van de erfgenamen

In de akte van erfrecht staan de erfgenamen van de overledene vermeld. Hierbij gaat het vaak om familieleden, maar ook om andere personen of organisaties die door de overledene zijn aangewezen als erfgenaam. Daarnaast staat in de akte van erfrecht vermeld wie de nalatenschap mag afwikkelen. Dit kan een executeur zijn. Soms is de afhandeling ook bij één of meer erfgenamen belegd.

Wanneer een akte van erfrecht?

Het is niet verplicht een akte van erfrecht op te stellen. Het kan wel de afwikkeling van een nalatenschap vereenvoudigen en versnellen. Bijvoorbeeld bij de verkoop van onroerend goed of het openen van een bankrekening op naam van de erfgenamen. Juist in die gevallen is het belangrijk te weten wie bevoegd is te handelen.

De akte van erfrecht wordt opgesteld door een notaris. Bij het opstellen zijn een aantal documenten nodig:

• een overlijdensakte van de erflater
• een uittreksel uit het bevolkingsregister van de erflater
• een eventueel een testament.

Soms is het ook nodig om inzicht te geven in de omvang van de nalatenschap. Denk hierbij aan een opgave van bank- en spaartegoeden, schulden en bezittingen.

Beneficiaire aanvaarding

Een nalatenschap kunt u op verschillende manieren accepteren. Bij beneficiaire aanvaarding is een erfgenaam alleen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap voor het bedrag dat deze kunnen worden voldaan uit de bezittingen. Als erfgenaam is er dus geen risico dat schuldeisers u aanspreken op eigen vermogen.

Over beneficiaire aanvaarding hebben we een uitgebreid artikel geschreven op deze website. Bedenk goed hoe u een nalatenschap wilt aanvaarden. Dit kan grote financiële gevolgen hebben.

Alles over het aanvaarden van een erfenis.

Codicil

Een codicil is een handgeschreven document. Hierin geeft een erflater aan wat er na zijn of haar overlijden moet gebeuren met persoonlijke bezittingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan sieraden, meubels en andere persoonlijke eigendommen.

Het codicil is een goedkoop alternatief voor een testament. Er zijn ook beperkingen. Zo zijn codicillen niet geschikt om de verdeling van geld en vastgoed vast te leggen.

Voorwaarden bij het opstellen van een codicil

Wilt u een codicil opstellen? Bedenk dan dat u aan een aantal voorwaarden moet voldoend:

1. het document volledig met de hand zijn geschreven
2. het document moet zijn voorzien van een datum
3. het document moet ondertekend zijn door de erflater
4. er moet een duidelijke beschrijving zijn van de verdeling van persoonlijke bezittingen: wie krijgt wat?
5. de bezittingen moeten duidelijk zijn omschreven

Een codicil kan zelf bij een notaris als thuis worden bewaard. Het is wel van belang dat erfgenamen weten van het bestaan van het codicil. Ook is het goed om rekening te houden met eventuele fraude. Als een codicil thuis wordt bewaard, is het relatief eenvoudig om het te laten verdwijnen.

Kies daarom bij de verdeling van een groot vermogen bij voorkeur voor een testament.

Facultatieve wettelijke verdeling

In sommige gevallen, bijvoorbeeld omdat het belastingtechnisch gunstiger is, wil de langstlevende partner de wettelijke verdeling afwijzen. Zodra de erfenis open is gevallen, zijn daar maar drie maanden voor.

Om meer tijd te hebben om uit te zoeken wat de beste opties zijn, kan er een testament met een facultatieve wettelijke verdeling worden gemaakt. Hierin wordt de wettelijke verdeling voortgezet. Daarnaast worden er aan de kinderen keuzelegaten gegeven. Hierdoor hebben zij meer tijd om een verdeling te maken van de goederen.

Fideï-commis

Het fideï-commis is een ander woord voor de tweetrapsmaking. Deze kan als bepaling in een testament staan. Hierbij wordt niet alleen bepaald wie de erfenis in eerste instantie erft. Als deze eerste erfgenaam sterft, zegt het fideï-commis ook naar wie de erfenis daarna moet gaan.

Lees de volledige uitleg op de pagina Fideï-commis.

Geldvordering

Kinderen waarvan één van de ouders is overleden, krijgen niet direct hun erfdeel. In plaats daarvan krijgen ze een vordering in geld. De vordering is het bedrag van hun erfdeel. De vordering hebben zij op de langstlevende ouder. Zodra de ouders zijn overleden, kunnen ze hun geld opeisen.

Lees de volledige uitleg op de pagina Geldvordering.

Gevolmachtigde

Een gevolmachtigde heeft namens de erfgenamen de volmacht (of de verantwoording, toestemming) gekregen om de nalatenschap af te handelen. Een gevolmachtigde ontleent zijn rol aan de gegeven volmacht van de erfgenamen. Dit is anders dan een executeur. Deze is direct door het testament en dus de erflater aangesteld.

Herroepen

Als iemand zijn woorden herroept, trekt hij in wat hij heeft gezegd. Als iemand zijn testament herroept, komt hij terug op zijn vorige testament. Dit moet officieel via de notaris gebeuren. Als iemand zijn testament herroept, maakt hij zijn eerdere testament ongeldig. Hij kan dan teruggaan naar de wettelijke verdeling. Hij kan ook een nieuw testament maken, waardoor het eerdere testament automatisch komt te vervallen.

Honorarium

Het honorarium is een financiële beloning. In het geval van nalatenschappen kunt u denken aan een tegemoetkoming of loon voor de executeur, de vereffenaar, notaris, advocaat of een bewindvoerder. In sommige gevallen komt het honorarium uit de erfenis zelf.

Invorderingsrente

U heeft een aanslag gekregen voor de erfbelasting. Als u deze niet op tijd betaald, gaat u bovenop de aanslag invorderingsrente betalen. U heeft als het ware geld uitstaan bij het Rijk en hier betaalt u rente over. Het Rijk loopt namelijk rente mis omdat ze een stukje vermogen missen.

Actuele percentages van de invorderingsrente vindt u onderaan deze pagina van de Rijksoverheid.

Jurisprudentie

Het begrip jurisprudentie betekent rechtsopvatting. Het is het geheel aan beslissingen genomen door de rechterlijke macht.

Kantonrechter

De kantonrechter mag veel beslissingen nemen in verband met nalatenschappen. Ook fungeert hij in sommige gevallen als toezichthouder. Als erfgenaam heeft u al direct met de kantonrechter te maken; u moet bij hem aangeven of u de erfenis aanvaardt of verwerpt.

Keuzelegaat

Bij een keuzelegaat heeft de legataris keuze uit goederen uit de erfenis. In tegenstelling tot iets specifieks dat de legator hem nalaat. Hieromheen kan de legator allerlei voorwaarden stellen. Bijvoorbeeld de termijn waarbinnen een keuze moet worden gemaakt, tot welk bedrag de legataris mag uitkiezen of dat hij (een deel van) de waarde in geld terug aan de erfenis moet geven.

Kindsdeel

Het kindsdeel is het deel van de erfenis dat volgens de wettelijke verdeling naar het kind gaat. Dit kindsdeel is niet altijd direct opeisbaar. Doe de Quickscan Kindsdeel om jouw situatie en mogelijkheden snel in kaart te brengen.

Kwijtscheldingsregeling erfbelasting nalaten kunst

Deze kwijtscheldingsregeling houdt in dat (een deel van de) erfbelasting betaalt wordt met kunst uit de erfenis. Alleen de erfgenaam van het kunststuk kan zijn erfbelasting ermee betalen. Het voorwerp moet voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking te komen. Meer hierover leest u op de site van de Rijksoverheid.

Langstlevende ouder

Als één van de ouders overlijdt, is de ouder die overblijft de langstlevende ouder. Met betrekking tot de nalatenschap betekent dit dat de kinderen hun erfdeel nog niet ontvangen. Ze krijgen een vordering. De langstlevende ouder heeft voor de rest van zijn of haar leven het vruchtgebruik van de erfenis.

Lastplichtige

De lastplichtige is een persoon aan wie een testamentaire last is opgelegd.

Legaat

Als er in het testament een specifiek geldbedrag of item aan iemand wordt toegewezen, is dit een legaat.

Legataris

De legataris erft uit de erfenis van de erflater. Toch is hij geen ‘erfgenaam’. In tegenstelling tot de erfgenaam, krijgt de legataris namelijk een vastgesteld bedrag of een toegekend voorwerp, zoals een meubelstuk, sieraad et cetera.

Legator

De legator is de persoon die een legaat nalaat. Degene die in zijn testament een specifiek geldbedrag of item aan iemand heeft toegewezen.

Legitieme portie

De legitieme portie is het deel van de erfenis waar het kind altijd recht op heeft. Ook als het kind onterfd is, houdt het recht op de legitieme portie. De legitieme portie is de helft van het kindsdeel.

Levensexecuteur

Een levensexecuteur is benoemd in een levenstestament dat bij de notaris is opgemaakt. Dit geeft hem juridisch de bevoegdheid om op financieel gebied namens u op te treden, terwijl u nog in leven bent. Dit is een groot verschil met een executeur. Zijn taak begint pas na overlijden. U kunt de bevoegdheden van de levensexecuteur specifiek benoemen in het levenstestament. Ook kunt u een toezichthouder benoemen.

Een voordeel van het zelf benoemen van een levensexecuteur is dat u iemand kunt kiezen die u kent en vertrouwt. In elk ander geval kiest de rechter iemand uit, als dat nodig is.

Levenstestament in het kort

Hoe alles zal verlopen als u er niet meer bent, heeft u in uw testament gezet. Hoe u zaken geregeld wilt hebben voordat u overlijdt, zet u in een levenstestament. In een levenstestament kunt u onder andere een financiële volmacht en een medische volmacht geven. De gevolmachtigde mag dan op het desbetreffende gebied namens u optreden. U kunt zelf een levenstestament opstellen, of naar een notaris gaan. Deze kan u ook registreren in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR).

Lichte vereffening

Bij lichte vereffeningsprocedures zijn de erfgenamen gezamenlijk de vereffenaars. De wettelijke vereffening is hier van toepassing en de erfgenamen zorgen zelf voor de afwikkeling van de erfenis. De erfgenamen dienen hier de richtlijnen voor de vereffening te volgen.

Nabestaandenmachtiging

Een nabestaandenmachtiging is een regeling van de Belastingdienst. Hiermee kunt u als nabestaande belastingzaken en toeslagen regelen namens de overledene. Het is een digitale bevoegdheid die aan uw DigiD wordt gekoppeld.

Meer informatie over de nabestaandenmachtiging vindt u op de site van de Belastingdienst.

Nalatenschap

De nalatenschap is dat wat de erflater nalaat. De nalatenschap, of erfenis, kan bestaan uit bezittingen en schulden. Er komt altijd veel kijken bij een nalatenschap afhandelen, ontvangen of beheren. Op Erfrechtshulp.nl vindt u veel informatie. Ook is de erfrechtsadvocaat altijd beschikbaar voor vragen.

Nalatenschapsplanning

Het doel van nalatenschapsplanning is om nabestaanden zo zorgeloos mogelijk achter te laten. Ook kan er financieel voordeel gewonnen worden door via constructies de erfbelasting zo laag mogelijk te houden. En men kan de continuïteit van een onderneming beter waarborgen. De persoon in kwestie kan zelf ook meer rust ervaren doordat alles goed geregeld is.

Nietig verklaren

Het nietig verklaren van een testament duidt erop dat het testament niet heeft bestaan. Dat betekent, dat het niet rechtsgeldig is. De erfgenamen of onterfden kunnen stellen dat de erflater bijvoorbeeld wilsonbekwaam is en daarom voor nietigverklaring pleiten.

Noodtestament

Een noodtestament is een testament dat niet bij de notaris gemaakt kan worden. De wet beschrijft de situaties waarin dit kan voorkomen. Bijvoorbeeld “als gevolg van rampen, crises, gevechtshandelingen, besmettelijke ziekten of andere buitengewone omstandigheden”. Ook staat er in de wet wie in deze gevallen de plaats van de notaris mag innemen. Een noodtestament moet in de aanwezigheid van twee getuigen opgesteld worden. (Boek 4 van het Wetboek, artikel 89 t/m 103

Notarieel beroepsgeheim

Het notarieel beroepsgeheim is een geheimhoudingsplicht. Dit betekent dat een notaris niets zegt over de dingen die hij over zijn cliënt te weten is gekomen. Als erfgenaam kunt u hier tegenaan lopen. Kunt u hier iets tegen doen? Lees het in het artikel ‘Beroepsgeheim notaris & nalatenschap: wat kunt u doen?’.

Notaris

De notaris is een jurist met de bevoegdheid om rechtsgeldige, of ‘authentieke’ akten op te maken. Voor een testament moet u dus ook bij de notaris zijn. En voor een Verklaring van Erfrecht. En voor Erfovereenkomsten bijvoorbeeld ook.

De regels rondom notarissen staan beschreven in de Wet op het notarisambt en de Verordening beroeps- en gedragsregels. De notaris is een jurist die goed op de hoogte is van rechtshandelingen. Op basis hiervan kan hij gedegen advies geven. Op basis van de wet heeft hij ook allerlei verplichtingen. Het bewijsrecht van een notariële akte is dan ook groter dan die van een onderhandse akte.

Onbeheerd nalatenschap

Onbeheerde nalatenschappen zijn erfenissen waar ‘niemand zich om bekommerd’, aldus het Rijksvastgoedbedrijf. Als erfgenamen geen aanspraak maken op de erfenis of er niemand is om de erfenis af te handelen, is deze onbeheerd. Het Rijk probeert erfgenamen te traceren. Tot die tijd wordt positief saldo bewaard in de consignatiekas.

Ondernemerstestament

Om de continuïteit van uw onderneming te waarborgen, kunt u een ondernemerstestament opstellen. Hierin zet u wat er na uw overlijden moet gebeuren met uw onderneming. U kunt bijvoorbeeld voorkomen dat uw onderneming verkocht wordt om de erfgenamen uit te betalen. Of dat er een onnodig dure nasleep plaatsvindt.

U kunt in het testament onder andere op financieel gebied allerlei zaken regelen. Ook kunt u zorgen voor de juiste opvolging van de organisatie. Houd bijvoorbeeld rekening met de gunstige bedrijfsopvolgingsregeling.

Ongedaanmaking

“De echtgenoot kan binnen drie maanden vanaf de dag waarop de nalatenschap is opengevallen” de wettelijke verdeling ongedaan maken (Boek 4 van het Wetboek, Artikel 18). Er kunnen verschillende redenen zijn voor deze keuze. Soms is er belastingvoordeel te behalen. Of de langstlevende wil bijvoorbeeld de kinderen meteen laten meedelen in de erfenis. Nu de wettelijke verdeling niet meer geldt, moet de langstlevende over de verdeling van de erfenis beslissen.

Onrechtmatig testament

Een onrechtmatig testament gaat in tegen wat volgens de wet mag. Dit staat beschreven in artikel 43 en 44 van het Erfrecht. Zo is een testament ‘waarvan de inhoud in strijd is met de goede zeden of de openbare orde, is nietig.’ Ook als er in het testament een reden vermeld staat voor het maken van het testament, en die reden blijkt achteraf onjuist of ‘ in strijd is met de goede zeden of de openbare orde’, is het testament onrechtmatig.

Ontbindende voorwaarde

In een overeenkomst kunnen ontbindende voorwaarden staan. Als men deze niet naleeft, wordt daarmee de overeenkomst beëindigd, oftewel ontbonden. Dat kan ook in een testament zo zijn.

Soms wordt er aan een erfgenaam een testamentaire last (een opdracht om uit te voeren) opgelegd. Hij krijgt zijn deel van de erfenis als hij de last uitvoert. Dit is een voorbeeld van een ontbindende voorwaarde. Want als hij de opdracht niet uitvoert, is de overeenkomst (van erven) ontbonden, oftewel niet meer geldig. Hij kan zijn erfenis kwijtraken.

Onterven

Als u uw partner onterft, krijgt hij of zij helemaal geen geld of goederen uit uw nalatenschap. U kunt ook uw kind onterven. Het kind houdt echter altijd recht op zijn legitieme portie. Dit is de helft van kindsdeel. Als u iemand wilt onterven, moet u dit bij de notaris regelen.

Openvallen erfenis

Een erfenis of nalatenschap valt open op het moment dat de erflater overlijdt.

Opheffen testamentaire last

De rechter kan de testamentaire last geheel of gedeeltelijk opheffen en hiermee de lastplichtige ontslaan van zijn taak. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat er na het overlijden van de erflater omstandigheden zich voordoen waardoor naleving van de last niet meer redelijk is. Over opheffen van de testamentaire last wordt niet lichtzinnig gedacht, want de rechter neemt ‘zoveel mogelijk de bedoeling van de erflater in acht’ (Boek 4, Artikel 134)

Opvullegaat

Een opvullegaat is een clausule die in een testament kan staan. Het opvullegaat zorgt ervoor dat er niet meer erfbelasting betaald wordt dan nodig. Hoe werkt dat?

Er is een bedrag tot aan waar de langstlevende partner en de kinderen belastingvrij kunnen erven. Boven dat bedrag betalen zij belasting. De langstlevende ouder mag meer belastingvrij erven dan kinderen. Het kan dus zijn dat de kinderen over die grens heen gaan, terwijl de ouder nog veel ruimte over heeft. Met een opvullegaat kan de langstlevende ouder de erfenis anders verdelen, oftewel het eigen deel aanvullen, zodat het deel van de kinderen niet boven de grens komt.

Daarnaast moet de langstlevende ouder de erfbelasting van de kinderen voorschieten. De kinderen hebben hun erfenis namelijk nog niet echt ontvangen. Ze hebben een vordering op de langstlevende ouder. Als het geld echter in stenen zit en er weinig op de rekening staat, is het ook wenselijk de belasting zo laag mogelijk te houden. Ook dan kan een opvullegaat een goede optie zijn.

Pensioen in Zicht

Mensen die bijna met pensioen gaan krijgen vaak een Pensioen in Zicht training aangeboden. De nieuwe levensfase is vaak een goed moment om na te denken over financiële keuzes. Het goed vastleggen van wensen rond de nalatenschap past hierin. Het onderwerp staat standaard op de agenda bij Pensioen in Zicht trainingen.

Plaatsvervulling

Het wettelijk erfrecht bepaalt de verdeling van de erfenis als er geen testament is. Zo kan iemand ook erven door plaatsvervulling. Dit houdt in dat er een of meerderen de plaats innemen van de erfgenaam. Een kind erft van zijn ouder. Er kunnen situaties zijn waarin dit niet gaat. Bijvoorbeeld omdat het kind eerder is overleden, of hij verwerpt de erfenis. Het kleinkind neemt dan de plek van zijn ouder als erfgenaam in. Als de erfgenaam meerdere kinderen heeft, krijgen zij allemaal een gelijk deel.

Privéclausule

Met de privéclausule kunt u de aangetrouwde kant uitsluiten van erven. Ter illustratie. Uw kind is in gemeenschap van goederen getrouwd. U wil dat uw erfenis alleen bij uw kind en zo binnen de bloedband blijft. Immers, als uw kind later zou scheiden, zou uw ex-schoonkind ook een deel van uw erfenis krijgen, en diens kinderen etc.

Toch kan een privéclausule niet 100% voorkomen dat geld binnen de bloedband blijft. Door een ongelukkige volgorde van overlijden kan alsnog een deel van de erfenis via de wettelijke verdeling bij schoonfamilie terecht komen.

Pro Deo advocaat

Een pro deo advocaat wordt (deels) betaald door de Overheid. Hij werkt op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand, ook wel toegevoegde rechtsbijstand.

Lees de volledige uitleg op de pagina Pro Deo advocaat.

Quasi-legaat

U kunt een schenking bij leven doen. U kunt via uw testament d.m.v. een legaat iemand een geldbedrag of item geven. En u kunt via een notariële akte een schenking doen met het doel dat deze pas bij uw overlijden gegeven wordt. Dit is een voorbeeld van een quasi-legaat. Het gaat erom dat de schenking pas na overlijden gedaan wordt. Er zijn ook allerlei bedingen en bijvoorbeeld de levensverzekering die hieronder (kunnen) vallen.

Quasi-wettelijke verdeling

De quasi-wettelijke verdeling is een type testament. Kort gezegd wordt hierin bepaald dat de erfenis niet volgens de wettelijke verdeling verloopt. De langstlevende echtgenoot en kinderen worden gezamenlijk eigenaar van de erfenis. De langstlevende echtgenoot krijgt veel vrijheden om de erfenis te verdelen.

Lees de volledige uitleg op de pagina Quasi-wettelijke verdeling.

Rechtmatig

Overeenkomstig de wet, zoals de wet het zegt.

Rechtsgeldig

Als iets rechtsgeldig is, ontleent het zijn kracht aan de wet. Het is geldig zoals de wet beschrijft.

Rechtverkrijgende

Iemand is rechtverkrijgende als hij de rechten van iemand anders overneemt. Bijvoorbeeld door iets te kopen, of in het geval van erfrecht door een erfenis te ontvangen.

SBBI-organisatie

“Uw organisatie is een sociaal belang behartigende instelling (SBBI) als uw organisatie op de eerste plaats de individuele belangen van uw leden of een kleine doelgroep behartigt, maar ook een maatschappelijke waarde heeft”, aldus de Belastingdienst. SBBI-organisaties hoeven onder bepaalde voorwaarden geen erf- en schenkbelasting te betalen.

Schenkbelasting

Schenkbelasting is de belasting die geheft wordt op een schenking. Het belastingtarief is afhankelijk van het bedrag en aan wie geschonken wordt (kind of anderszins).

Schenken onder bewind

U kunt uw kind of kleinkind geld schenken onder bewind, bijvoorbeeld omdat ze nog te jong zijn om het geld zelf te beheren. Wie de bewindvoerder is en wanneer het geld (geheel of in delen) beschikbaar komt, kunt u vastleggen.

Schenken op papier

Schenken op papier houdt in dat u op papier vastlegt dat u op een moment in de toekomst iemand een schenking doet. Het kan zijn dat u het geld op dat moment misschien zelf nog nodig heeft. En zo’n schenking op papier kan voordelig uitpakken.

Ouders kunnen een schenking op papier doen aan hun kind. Het bedrag van de schenking telt niet mee in de erfenis. Het kan dus zo uitpakken dat het kind hierdoor minder erfbelasting betaalt. Voorwaarden en andere regelingen rondom schenken op papier, staan op de site van de Belastingdienst.

Schenking

Een schenking is als een groot cadeau. Een schenking is iets waardevols dat u krijgt, zonder dat er een tegenprestatie tegenover staat. Een ouder geeft bijvoorbeeld een geldbedrag of een huis, auto of iets anders aan een kind. Maar het kan ook gaan om het vruchtgebruik van een woning. Afhankelijk van de waarde van de schenking, betaalt u schenkbelasting. Een schenking wordt soms ook gezien als een voorschot op de erfenis.

Ouders kunnen kinderen ook begunstigen zonder een schenking te doen. Bijvoorbeeld doordat ze jarenlang oppassen op de kleinkinderen, waardoor de ouders geen crèche hoefden te betalen.

Schenkingsakte

Een schenkingsakte is een door de notaris opgemaakt document. Hierin is alles rondom uw schenking vastgelegd. In sommige gevallen is het verplicht een schenkingsakte te laten opstellen, bijvoorbeeld bij het schenken van een huis of een schenking op papier.

Schenkingsovereenkomst

Als u een schenking doet is het verstandig en in sommige gevallen verplicht om een schenkingsovereenkomst op te stellen. Hiermee legt u de afspraken rondom de schenking vast. Dit creëert duidelijkheid.

Als u een woning schenkt of een schenking op papier doet, bent u verplicht een notariële akte op te stellen. Als u vrij van deze verplichtingen bent, kunt u kiezen tussen :

• geen akte
• een notariële akte
• een onderhandse akte

Schuldeiser

Een schuldeiser is iemand die geld tegoed oftewel te vorderen heeft.

Schulden

Een schuld is een ‘financiële verplichting tegenover een ander’, aldus Van Dale. Een nalatenschap kan ook bestaan uit schulden. De schulden moeten worden betaald uit de nalatenschap. Als erfgenamen de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, moeten eventuele overgebleven schulden betaald worden uit het privévermogen van de erfgenamen.

Meer over zuiver aanvaarden en het vereffenen van schulden leest u in dit artikel.

Sublegaat

Een sublegaat is een legaat dat gevorderd wordt op een ander legaat. Het is een legaat dat de legataris in opdracht van de erflater moet uitbetalen aan een derde partij.

Successierecht

Het woord successierecht is een ouder woord voor wat nu erfbelasting heet. Het gaat om de belasting die de erfgenaam betaalt over de erfenis. Hoeveel belasting de erfgenaam betaalt, hangt af van de waarde van de erfenis en de relatie tot de erflater. Deze belastingtarieven veranderen jaarlijks en vindt u terug op de website van de Rijksoverheid. Hier leest u meer over erfbelasting betalen.

Successiewet

De successiewet gaat over de erf- en schenkbelasting in Nederland.

Testament

Het testament is een vorm van een uiterste wilsbeschikking. Hierin kunt u laten weten wie uw erfgenamen zijn en aan wie u een legaat wilt geven. Of wie bijvoorbeeld de voogd van uw kinderen wordt als u er niet meer bent. Ook kunt u bepalen wie de erfenis mag afhandelen. Een testament kan ook allerlei clausules met specifieke bepalingen bevatten, waarin u allerlei zaken rondom uw erfenis kunt regelen. Een testament moet doorgaans door een notaris worden opgemaakt.

Testamentair executeur

De testamentair executeur is de persoon die in het testament aangewezen wordt als degene die de nalatenschap moet uitvoeren. Dit kan bijvoorbeeld een familielid zijn, een jurist of een rechtspersoon. Maar niet iedereen kan deze rol krijgen. Lees hier meer over de rollen van de testamentair executeur.

Testamentaire last

U kunt in uw testament uw erfgenamen, legatarissen en de executeur een testamentaire last opleggen. Dit betekent dat ze namens u iets moeten doen, bijvoorbeeld een stichting oprichten, voor uw huisdier zorgen of anderszins. Het uitvoeren van deze opdracht kan niet afgedwongen worden. Wel bestaat voor deze persoon het risico dat hij zijn deel van de erfenis niet krijgt als hij niet voldoet aan de opgedragen last.

Toegevoegde rechtsbijstand

De toegevoegde rechtsbijstand is rechtshulp die (voor een deel) door de Overheid wordt betaald.

Tweetrapsmaking

Een tweetrapsmaking is een bepaling in het testament waarmee de erflater zijn nalatenschap twee keer kan vergeven. Hij bepaalt wie er in eerste instantie erft. Als deze erfgenaam overlijdt, bepaalt hij via de tweetrapsmaking naar wie de erfenis daarna gaat.

Uiterste wilsbeschikking

De uiterste wilsbeschikking gaat over uw persoonlijke wensen rondom en na overlijden. De simpelste vorm is het codicil. Een andere vorm is het testament. Wat u bij wet in elk van deze documenten mag regelen en hoe u dat moet doen, verschilt.

Uitsluitingsclausule

Met de uitsluitingsclausule kunt u schoonfamilie uitsluiten van uw erfenis. Ter illustratie. Uw kind is in gemeenschap van goederen getrouwd. U wil dat uw erfenis alleen bij uw kind en zo binnen de bloedband blijft. Immers, als uw kind later zou scheiden, zou uw ex-schoonkind ook een deel van uw erfenis krijgen, en diens kinderen et cetera.

Toch kan een uitsluitingsclausule niet 100% voorkomen dat geld binnen de bloedband blijft. Door een ongelukkige volgorde van overlijden kan alsnog een deel van de erfenis via de wettelijke verdeling bij schoonfamilie terechtkomt.

Uitstel betaling erfbelasting

Over erfenissen moet vaak belasting worden betaald. Soms kunt u als erfgenaam die belasting niet voor de uiterste datum betalen. Bijvoorbeeld omdat u een huis heeft geërfd dat nu te koop staat. U heeft het geld om de belasting te betalen nog niet. U kunt uitstel betaling erfbelasting aanvragen bij de Belastingdienst.

Verblijvingsbeding

Als u niet met uw partner getrouwd bent en ook geen geregistreerd partnerschap heeft, erft u volgens het wettelijk erfrecht niet van elkaar. Als u wel wilt dat uw bezittingen naar uw partner gaan, moet u een testament opmaken. Hierin kunt u een verblijvingsbeding laten opnemen. (Deze kan zowel in een testament als een samenlevingscontract staan.) Dit beding bepaalt dat bij uw overlijden, uw partner de gemeenschappelijke bezittingen mag houden.

Verdelingsprocedure

Als de erfgenamen er met elkaar niet uitkomen over de verdeling van de erfenis, kunnen ze een verdelingsprocedure starten. Er is een erfrechtadvocaat nodig om bij de rechtbank zo’n procedure te starten.

Vereffenaar

De vereffenaar is de toegewezen persoon die de vereffening uitvoert. Meestal vervult de erfgenamen, of de erfgenamen samen, de rol van vereffenaar. In sommige gevallen wijst de kantonrechter een vereffenaar aan. Lees hier meer over begeleiding voor de vereffenaar.

Vereffening in het kort

Vereffening is te vergelijken met een faillissementsprocedure. Eerst moeten alle schuldeisers worden opgespoord en betaald. Alles wat overblijft, wordt verdeeld over de erfgenamen. De vereffening rust in eerste instantie op de erfgenamen zelf. Wat er komt kijken bij het vereffenen van de nalatenschap leest u hier.

Vererven

Het overgaan van de erfenis van de erflater naar de erfgenaam.

Verklaring van erfrecht

Een verklaring van erfrecht is een door de notaris opgestelde verklaring. Hierin staan wie de erfgenamen zijn. Soms is het moeilijk de erfgenamen te vinden. Het kan weken en soms maanden duren voordat de notaris een verklaring van erfrecht af heeft.

Deze verklaring kan alleen worden aangevraagd door iemand die de verklaring nodig heeft om de erfenis af te wikkelen. Bijvoorbeeld om bij de bank toegang te krijgen tot de rekeningen.

Vernietiging testament

Als iemand zijn testament wijzigt, wordt het oude testament automatisch vernietigd. Het is dus niet meer geldig. Dit gebeurt bij de notaris.

Versterferfrecht

Het versterferfrecht is een andere benaming voor het wettelijk erfrecht. Als iemand overlijdt zonder een testament te hebben, gelden de wetten van het versterferfrecht.

Vervallenverklaring testamentaire last

De rechter kan een vervallenverklaring van de testamentaire last uitspreken. De lastplichtige is zijn last niet nagekomen. De rechter kan nu beslissen dat hij hierdoor zijn deel van de erfenis of zijn legaat niet krijgt. Elke belanghebbende bij de vervallenverklaring kan zo’n verklaring aanvragen. De plaatsvervanger erft in de plaats van de erfgenaam. Hij erft zijn erfdeel en ook de testamentaire last.

Verwachter

De verwachter is de tweede in rij binnen een tweetrapsmaking. Hij erft in eerste instantie niet. Pas als de eerst aangewezen erfgenaam (de bezwaarde erfgenaam) overlijdt, erft de verwachter.

Verwerpen

Als erfgenaam moet u te kennen geven of u de nalatenschap wilt aanvaarden of verwerpen. Het verwerpen betekent dat u de erfenis niet wilt ontvangen. Dit kan gebeuren wanneer er schulden overblijven of de erfgenaam geen relatie (meer) voelde voor de erflater. In dit artikel vertelt de erfrechtsadvocaat u meer over het verwerpen van een erfenis.

Verzoek bij leven

Als u in het bezit bent van kunst, of u wordt de erfgenaam hiervan, kunt u nu al laten onderzoeken of u gebruik kunt maken van de ‘kwijtscheldingsregeling erfbelasting’. Via deze regeling kunt u (een deel van) de erfbelasting laten vervallen in ruil voor het kunststuk. Als u zo’n onderzoek aanvraagt, doet u een verzoek bij leven. Een speciale commissie beoordeelt of uw stuk in aanmerking komt.

Voogdijregeling

De voogdij is gezag over een minderjarig kind door iemand anders dan de ouders. Iemand anders dan de ouders is dan verantwoordelijk voor de zorg en opvoeding van het kind. In een voogdijregeling kunt u opnemen wie u wilt dat er voor uw kind(eren) zorgt. De aangewezen persoon is niet verplicht deze verantwoording op zich te nemen. Een voogdijregeling kunt u alleen via een testament opmaken.

Voorlopige aanslag erfbelasting

Als u denkt dat u uw aanslag voor erfbelasting niet op tijd kunt indienen, doet u een een voorlopige aanslag erfbelasting. U betaalt dan alvast wat u verwacht te erven. Een voordeel van de voorlopige aanslag is dat u belastingrente beperkt of voorkomt. Wilt u een voorlopige aanslag indienen, doe dit dan via de Rijksoverheid.

Vrijstelling erfbelasting

Iedere erfgenaam is verplicht belasting te betalen over de erfenis. Afhankelijk van uw relatie tot de erflater, kunt u vrijstelling krijgen. Dat houdt in dat u een deel van de erfbelasting niet hoeft te betalen. In sommige gevallen hoeft u helemaal geen erfbelasting te betalen. Op de site van de Rijksoverheid ziet u of u in aanmerking komt voor vrijstelling.

Vruchtgebruik

Het vruchtgebruik betekent dat iemand gebruik mag maken van (de opbrengst van) in dit geval de erfenis. Waar hij vruchtgebruik op heeft, is niet zijn eigendom.

Als in een gezin een van de ouders overlijdt, is de andere ouder de langstlevende ouder. De erfenis van de kinderen wordt nog niet aan hen uitgekeerd. De langstlevende ouder houdt levenslang het vruchtgebruik van de erfenis van de kinderen.

Dit betekent dat deze ouder gebruik mag maken van (de opbrengst van) het vermogen. Het betekent bijvoorbeeld dat hij of zij in het huis kan blijven wonen, in plaats van dat het verkocht wordt om de erfenis van de kinderen te betalen. Of, vooral als het om groter vermogen gaat, ontvangt de vruchtgebruiker de rente op het vermogen.

Door de regeling van vruchtgebruik blijft de langstlevende ouder beter verzorgd achter. Ook als de langstlevende ouder is hertrouwd, houdt na overlijden de stiefouder vruchtgebruik

Wettelijke verdeling

“De zogenoemde wettelijke verdeling geldt als de overledene geen testament had en op het moment van overlijden getrouwd was (of geregistreerd partners) en 1 of meer kinderen had”, aldus de Rijksoverheid.

De wettelijke verdeling is verdeeld in een aantal groepen.

• Allereerst is er de echtgenoot, geregistreerde partner en eigen kinderen. Als er in deze groep geen erfgenamen zijn, komt de tweede groep aan de orde.
• De tweede groep bestaat uit ouders, broers en zussen. Zijn broers en zussen overleden, dan gaat het om hun kinderen. Is er niemand in de tweede groep om te erven, dan volgt de derde groep.
• Dat zijn de grootouders. Zijn die er niet?
• Dan erven de overgrootouders. Zijn die er ook niet?
• Dan erft tot slot de staat.

Lees hier meer over de wettelijke verdeling.

Wijzigen testamentaire last

De rechter kan de testamentaire last wijzigen. Bijvoorbeeld omdat de uitvoering ervan simpelweg niet (meer) gedaan kan worden. In plaats van de last op te heffen, kan de rechter de last wijzigen, omdat de rechter ‘zoveel mogelijk de bedoeling van de erflater in acht’ neemt (Boek 4, Artikel 134).

Wilsbekwaam

De KNB (Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie) omschrijft wilsbekwaamheid als volgt: “Iemand die zelfstandig een beslissing kan nemen en de gevolgen van die beslissing overziet, noemen we wilsbekwaam.” Iemand die een testament wil maken, moet wilsbekwaam zijn.

Wilsonbekwaam

Als iemand niet meer zelfstandig beslissingen kan nemen, omdat hij de gevolgen ervan niet overziet, noemt men dit wilsonbekwaam. Zo iemand kan geen testament meer laten opstellen. Meer hierover leest u in dit artikel.

Wilsrecht

Het kind van de langstlevende ouder kan zich beroepen op het wilsrecht. Bijvoorbeeld als deze langstlevende ouder weer hertrouwd, of als hij na het hertrouwen overlijdt. Het kind uit het eerste huwelijk kan namelijk benadeeld worden.

Het kan zo zijn dat de langstlevende ouder hertrouwt en in zijn tweede huwelijk als eerste overlijdt. Het kind uit het eerste huwelijk kan zijn erfdeel niet opeisen, want de stiefouder heeft hier het vruchtgebruik van. Dit gaat niet alleen over geld, maar ook over bijvoorbeeld familie-erfstukken. Die kunnen zo uit beeld raken.

Het kind kan daarom gebruik maken van het wilsrecht. Het kind heeft een vordering heeft op de langstlevende ouder en laat deze vordering omzetten in goederen. Dit is het bloot eigendom. Het kind is eigendom van het item, de langstlevende ouder gebruikt het. Bij overlijden van de langstlevende stiefouder moet het item aan het kind teruggeven worden. De waarde van het item, of meerdere items, wordt afgetrokken van de erfenis waar het kind recht op heeft.

WLZ-clausule

WLZ staat voor Wet Langdurige Zorg. Als een van de partners overlijdt, heeft de langstlevende partner het beheer over de erfenis (volgens het wettelijk erfrecht of zo vastgelegd in het testament). Hoe meer vermogen, hoe meer eigen bijdrage voor de zorg er geleverd moet worden. Zo zou het kunnen zijn dat ook het erfdeel van de kinderen gebruikt wordt om de eigen bijdrage te betalen. Een WLZ-clausule in het testament biedt uitkomst. Het zorgt ervoor dat kinderen hun deel van de erfenis kunnen opeisen zodra de langstlevende ouder in een zorginstelling komt.

Zuivere aanvaarding

De erfgenaam kan de erfenis zuiver aanvaarden. Dit is één van zijn drie opties. Een zuivere aanvaarding houdt in dat de erfgenaam zowel de bezittingen als de reeds bekende schulden aanvaardt. De erfgenaam kan de erfenis schriftelijk zuiver aanvaarden. Er is ook een andere manier. Zoals het Rijk omschrijft, aanvaardt u ook zuiver als u “bezittingen van de overledene verkoopt of op een andere manier onttrekt aan eventuele schuldeisers (...). Dat is ook het geval als u openstaande rekeningen betaalt.”

Zware vereffening

Bij zware vereffeningsprocedures benoemt een kantonrechter een vereffenaar. Een zware vereffeningsprocedure is complex doordat artikelen uit de Faillissementswet van toepassing zijn. De vereffenaar zorgt voor het naleven van diverse formaliteiten in het belang van schuldeisers.