Boedelbeschrijving: wat is het?

Vereniging van Erfrecht Advocaten nederland

Soms is het bij de afhandeling van een nalatenschap verplicht om een boedelbeschrijving op te stellen. Dat is bijvoorbeeld wanneer (een van de) erfgenamen de erfenis beneficiair aanvaardt. Ook via de rechter kan een belanghebbende een boedelbeschrijving aanvragen. Wat houdt de boedelbeschrijving precies in?En welke belangen gaan ermee gepaard?

De boedel is een belangrijk deel van de erfenis of de nalatenschap. Een beschrijving hiervan geeft de som weer van wat de overledene als erflater als bezittingen had. Ook laat het zien welke schulden er waren op de dag van overlijden. De boedelbeschrijving toont dus de opbouw van de nalatenschap.

Inzicht door de boedelbeschrijving

Een boedelbeschrijving maakt inzichtelijk wat de bezittingen en de schulden zijn. Zo ziet de executeur duidelijker of er genoeg middelen zijn om de schulden af te kopen. Ook is het overzichtelijk wat de omvang van de nalatenschap is. Dit is prettig voor de erfgenamen. Ook schuldeisers, de rechter of andere belanghebbenden mogen de boedelbeschrijving opvragen. Het is dus voor alle partijen belangrijk dat de boedelbeschrijving compleet en nauwkeurig is.

Inhoud van de boedelbeschrijving

De boedelbeschrijving bestaat dus uit twee onderdelen: de waarde van het bezit en de waarde van de schulden. Aan de pluszijde vallen bijvoorbeeld:

De waarde van de woning(en)*
De waarde van de inboedel**
De waarde van grote bezittingen, zoals auto’s, een camper of anderszins
Saldo van de rekening
Contant geld en andere waardepapieren
Leningen aan anderen
Teruggaven van bijv. de Belastingdienst

*De executeur neemt niet de WOZ-waarde van de woning op, maar de onderhandse verkoopwaarde / de getaxeerde waarde op datum van overlijden. Meer hierover leest u in het artikel ‘waarde van de woning in de boedelbeschrijving ’

**Bedenk bij de inboedel dat het niet gaat om een inboedelbeschrijving. De executeur hoeft de inboedel niet op het niveau te benoemen van ,specifieke voorwerpen. Als er belang bij is, kan hij wel specifieke items benoemen, zoals dure meubels of kunststukken. Het kan verstandig zijn deze door een taxateur op waarde te laten bepalen, om problemen in de toekomst te voorkomen.

Tegenover de bezittingen en hun waarde staan de verschuldigde kosten. Denk bijvoorbeeld aan:

Hypotheek
Uitvaartkosten
Schulden aan anderen, zoals rood staan, de Belastingdienst

Op de website van De Rechtspraak staat een checklist voor een boedelbeschrijving.

Hoe pakt de executeur het beschrijven van de boedel aan?

De executeur inventariseert wat de bezittingen en schulden zijn. Hierna volgen de waardebepalingen, al dan niet met behulp van een taxateur. De executeur mag de boedelbeschrijving onderhands opstellen. Het is belangrijk dat de beschrijving goed bewaard wordt. Hij kan voor lange tijd na het overlijden van de erflater nog nodig zijn.

De executeur kan ook kiezen voor een notariële boedelbeschrijving. De notaris maakt dan de boedelbeschrijving met de gegevens die de executeur aanlevert. Zo’n boedelbeschrijving is krachtiger, vooral als er problemen en discussie verwacht worden.

Er kan bijvoorbeeld veel tijd zitten tussen het overlijden van de erflater en de uitkering van de erfenis. Er kunnen dan makkelijker twijfels en discussies ontstaan bij een onderhandse boedelbeschrijving. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarbij een van de ouders overlijdt. De kinderen wachten dan op hun erfenis totdat de langstlevende partner ook is overleden.

Het voordeel van een notariële boedelbeschrijving is tweeledig:

Het geeft de erfgenamen meer zekerheid
Het beschermt u als executeur tegen wantrouwen

De executeur legt verantwoording af over zijn verrichte werkzaamheden. De rechthebbenden kunnen daarna schriftelijk vastleggen dat ze hem decharge verlenen. Hiermee worden de werkzaamheden van de executeur goedgekeurd en is hij van zijn taken ontheven.