Rechten ontlenen aan een concept testament
Erfrecht blijft zich ontwikkelen. Een recente verandering kan grote gevolgen hebben voor erfgenamen. Tot media 2023 was het ondenkbaar, maar nu kan een erfgenaam - onder bepaalde omstandigheden - rechten ontlenen aan een concept-testament. Wij leggen uit hoe het werkt.
De weg van concept naar definitief testament
In de praktijk verloopt het opstellen van een testament vaak als volgt:
- Erflater of erflaatster maakt een afspraak met de notaris, vaak in de laatste levensfase.
- Tijdens het gesprek worden de wensen voor het nieuwe testament besproken.
- De notaris verwerkt deze wensen in een concept-testament.
- Dit concept wordt naar de erflater of erflaatster gestuurd ter controle.
- De notaris vraagt of de inhoud klopt en of er nog wijzigingen nodig zijn.
Helaas komt het geregeld voor dat erflater of erflaatster overlijdt voordat er een terugkoppeling aan de notaris is gegeven over het concept-testament. Tot voor kort betekende dit automatisch dat het voorlaatste, wel gepasseerde testament geldig bleef.
Onbedoelde gevolgen van een niet-gepasseerd testament
Deze situatie kan leiden tot uitkomsten die de erflater of erflaatster niet heeft gewild. Bijvoorbeeld:
- Kinderen die in het concept onterfd zouden worden, blijven erfgenaam.
- Een eerder onterfd kind dat weer als erfgenaam zou worden opgenomen, blijft onterfd.
- Veranderingen in de hoogte van erfdelen worden niet doorgevoerd.
Het belang van de notariële akte
De rechtspraak hecht veel waarde aan het feit dat een testament in een notariële akte is opgenomen. Dit is niet zomaar een vormvereiste. De notaris vervult hierbij belangrijke functies:
- Toetsen of de wil van erflater of erflaatster nog steeds overeenkomt met het concept-testament.
- Controleren of er geen feiten of omstandigheden zijn die de wil hebben veranderd.
- Bedacht zijn op eventuele gebeurtenissen na het opstellen van het concept die tot een gewijzigde wil kunnen leiden.
Nieuwe juridische ontwikkelingen
Hoewel de minister zich op het standpunt stelde dat het uit oogpunt van rechtszekerheid en ter bescherming van de laatste wil onwenselijk en praktisch onuitvoerbaar zou zijn om rechten te ontlenen aan een concept-testament, is er toch ruimte voor nuance ontstaan.
De rechter mag nu in individuele gevallen oordelen dat het concept-testament de ware wil van erflater bevat, en daarbij voorbijgaan aan het vormvoorschrift van de notariële akte.
Wanneer kan een concept-testament geldig zijn?
Het criterium dat door de rechtspraak wordt gehanteerd is streng: er moet met volstrekte zekerheid kunnen worden gezegd dat het concept-testament de uiterste wil van erflater bevat. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als:
- Er een korte periode ligt tussen het opstellen van het concept en het overlijden.
- Er in die periode geen contact is geweest met de notaris.
- Erflater of erflaatster aan familieleden heeft verklaard dat het concept-testament de ware wil is en er niets meer gewijzigd zal worden.
- Er geen vragen of opmerkingen over de inhoud van het concept-testament aan de notaris zijn gesteld.
Advies bij twijfel over een concept-testament
Wordt u geconfronteerd met een situatie waarbij een erflater of erflaatster is overleden met alleen een concept-testament? Of twijfelt u over de rechtsgeldigheid van een testament? Dan is het verstandig om uw vragen voor te leggen aan een gespecialiseerde erfrechtadvocaat.
Bij Erfrechtshulp.nl staan we klaar om u te helpen bij deze complexe materie. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend intakegesprek. Onze experts kunnen uw specifieke situatie beoordelen en u adviseren over de mogelijke rechtsgeldigheid van een concept-testament in uw geval.
Veelgestelde vragen over concept-testamenten
Een concept-testament is een voorlopige versie van een testament, opgesteld door een notaris na overleg met de erflater of erflaatster, maar nog niet officieel ondertekend en gepasseerd.
In bepaalde uitzonderlijke gevallen kan een rechter oordelen dat een concept-testament rechtsgeldig is, als met volstrekte zekerheid kan worden vastgesteld dat het de ware wil van de overledene bevat.
Een notariële akte bij een testament dient om de wilsbekwaamheid van de erflater te toetsen, de definitieve wensen vast te stellen, en te controleren of er geen omstandigheden zijn die de wil hebben veranderd sinds het opstellen van het concept.
Als u te maken heeft met een niet-gepasseerd concept-testament, is het raadzaam om advies in te winnen bij een gespecialiseerde erfrechtadvocaat. Zij kunnen uw specifieke situatie beoordelen en adviseren over de mogelijke rechtsgeldigheid.
Deze ontwikkeling is ingezet vanaf medio 2023, toen de rechtspraak ruimte creëerde voor rechters om in individuele gevallen te oordelen over de geldigheid van concept-testamenten.
