Beroepsgeheim notaris & nalatenschap: wat kunt u doen?

Regelmatig bestaat er twijfel over een testament. Sluit de inhoud hiervan wel aan bij de bedoelingen van vader of moeder? Of is de vestgelegde keuze door iemand beïnvloed? Een notaris kan vanwege het beroepsgeheim geen inhoudelijke toelichting geven. Hoe komt u er dan achter of het testament ook is wat de erflater heeft gewild?

Het bellen van de notaris heeft over het algemeen weinig zin. De notaris zal in ieder geval telefonisch geen mededelingen doen. Wellicht krijgt u het verzoek om uw bezwaren of vragen op papier te zetten. Maar ook dan blijft het beroepsgeheim gelden. De notaris zal weinig informatie kunnen geven.

De vraag is daaroom vooral wanneer het beroepsgeheim van de notaris kan worden doorbroken.

De aanpak van de notaris

Het is niet zonder reden dat een notaris het beroepsgeheim serieus neemt. Er zijn tal van tuchtuitspraken waaraan de notariële beroepsgroep zich moet houden. Uit deze tuchtuitspraken, die bekend zijn van de Kamer van het Notariaat of van het Gerechtshof, blijkt dat hetzeldzaam is dat de notaris gespreksaantekeningen moet afgeven. Ook hoeft hij geen verklaring af te geven over wat hij heeft besproken met de erflater.

Er bestaat echter ook het civielrecht, aan daar lijken de voorschriften anders.

Een voorbeeld

Stel dat vader en moeder naar de notaris gaan. Zij willen direct een testament laten opstellen omdat vader ernstig ziek is. Zijn levensverwachting is kort. Zowel vader als moeder hebben kinderen uit een eerder huwelijk. Samen hebben zij geen kinderen.

Nadat vader en moeder bij de notaris zijn geweest, krijgen zij een concepttestament. Daarop mogen zij commentaar geven. Moeder is het met de inhoud van het testament van vader niet eens en stuurt een mail naar de notaris.

Een week later wordt het testament van vader en moeder door beiden getekend. Nadat vader is overleden, blijkt dat zijn testament niet overeenkomt met het concept. De aanpassingen die moeder per e-mail aan de notaris heeft doorgegeven, zijn in het testament terechtgekomen.

In het concepttestament stonden de kinderen van moeder niet als erfgenamen opgenomen, maar in het definitieve testament wel. De kinderen van vader vragen zich af hoe dat kan. Ze wenden zich tot de notaris met de vraag of de notaris in de periode tussen het opstellen van het concepttestament en het tekenen van het testament nog contact heeft gehad met de vader. Het testament is namelijk een eenzijdige wilsverklaring. Dus de wensen van moeder mogen en kunnen niet zonder bekrachtiging van vader in het testament worden opgenomen.

De notaris zal zich beroepen op zijn beroepsgeheim en daarom geen informtie geven.

Wat kunt u in dit geval doen?

U heeft nu de optie om de notaris in kort geding te dagvaarden. De voorzieningenrechter zal dan een afweging maken van de belangen die worden geschaad. Enerzijds is er het belang van de notaris bij zijn geheimhouding. Dit wordt afgewogen tegen het belang van de kinderen. Zij willen te weten komen of wat in het testament staat ook daadwerkelijk vaders wil is geweest.

Een precedent / recente uitspraak

In een zeer recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland heeft de voorzieningenrechter de geheimhoudingsplicht van de notaris doorbroken. In dit geval woog het belang van de legataris (ontvanger van een legaat) bij inzage in de gespreksaantekeningen zwaarder dan het belang van de notaris bij zijn geheimhoudingsplicht.

In deze casus was het zo dat de legataris wilde aantonen dat de erflaatster altijd de bedoeling heeft gehad dat de legataris alle onroerende zaken uit de nalatenschap gelegateerd zou krijgen. Dit stond niet alleen in haar laatste testament, maar ook in haar voorlaatste testament en het testament van daarvoor.

Vanwege het feit dat de notaris (die het testament had opgesteld) ook bestuurder was van de stichting/legataris was het legaat nietig geworden. De legataris had dus een zwaarwegend belang; om in een bodemprocedure aannemelijk te maken dat, ondanks de dubbele rol van de notaris, de erflaatster hetzelfde testament zou laten maken bij een andere notaris.

Er is nog een tweede argument om het beroepsgeheim te doorbreken.

Een tweede precedent / uitspraak

Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft zich op 26 maart 2013 uitgelaten over de vraag of een notaris inzage moet geven in een herroepen testament. Dat wil zeggen: inzicht geven het voorlaatste testament. Het is in de praktijk uitgesloten dat de notaris eerdere testamenten moet tonen.

Echter, het Gerechtshof heeft in dit geval geoordeeld ten gunste van de eiser. Deze had een zwaarwegend belang bij het inzien van het eerdere testament. De inhoud van het herroepen testament kon namelijk van belang zijn voor de vraag of de notaris een beroepsfout heeft gemaakt. Hierdoor zou de notaris de daardoor ontstane schade aan de eiser moeten betalen.

Ook in dit geval diende de notaris het herroepen testament te verstrekken.

Dit geldt voor u

Is er twijfel over de rol van de notaris of over een tegenstrijdig belang? Dan is het een optie via de rechtbank het beroepsgeheim van de notaris te doorbreken.

Heeft u hier vragen over? Of wilt u meer informatie over andere aandachtspunten rond de nalatenschap? Erfrechtshulp.nl staat voor u klaar. Stel uw vraag via het contactformulier.